فن خنک کننده در ماشین، نقش بسیار مهمی در حفظ دمای مناسب موتور دارد و از افزایش حرارت آن جلوگیری می‌کند. با این حال ممکن است با دلایل مختلف فن ماشین به درستی کار نکند و باعث اختلال در عملکرد خودرو شود. ما در این مقاله قصد داریم علت کار نکردن فن ماشین و روش‌های احتمالی برای حل آن را بررسی کنیم. برای آشنایی با شایع‌ترین علل کار نکردن فن خنک کننده ماشین تا انتها مقاله همراه علی پارت باشید.

منظور از فن خودرو چیست؟

انواع فن ماشین یا همان فن خنک کننده خودرو، یکی از قطعات مهم در سیستم خنک کننده موتور است. در گذشته، فن خودروهای قدیمی به صورت مکانیکی از طریق سوئیچ تعبیه شده داخل خودرو، توسط راننده کنترل می‌شد. خودروهای امروزی مجهز به فن‌های الکتریکی هستند و با استفاده از سنسورهای خودرو به صورت خودکار توسط سیستم مدیریت موتور (EMS) کنترل می‌شوند. در حالت کلی سیستم فن خودرو متشکل از واحد کنترل موتور (ECU)، سنسور دمای آب و موتور، رله‌ها و فیوزهای فن است.

فن خودرو وظیفه دارد دمای موتور را کنترل کند و همیشه آن را خنک نگه دارد تا مانع جوش آوردن ماشین گردد. در سیستم EMS، اطلاعات از طریق سنسور دما دریافت می‌شود و در صورت بالا بودن دمای موتور، فن خودرو فعال می‌گردد. علت کار نکردن فن ماشین می‌تواند ناشی از خرابی هر یک از این قطعات باشد. اگر سیستم فن خودرو به درستی کار نکند، احتمال دارد صدمات جبران‌ناپذیری به خودرو وارد شود و متحمل هزینه‌های سنگینی شوید. سؤال مهم اینجاست که از کجا تشخیص دهیم سیستم فن خودرو ما خراب شده است!

علائم خرابی فن خودرو چیست؟

در خودروهای امروزی نمایشگری برای نمایش میزان دمای موتور خودرو با نماد قرمز و سبز تعبیه شده است. با بالا رفتن دمای موتور از حد نرمال، نشانگر از قسمت سبز به قرمز شروع به حرکت می‌کند. مشاهده روند غیرطبیعی در این نمایشگر نشان‌دهنده وجود اختلال در سیستم خنک کننده خودروتان است. پس اگر فن خراب باشد، با توجه به علت کار نکردن فن ماشین شما شاهد برخی از علائم زیر خواهید بود:

• کارکرد غیرطبیعی فن: چرخش مداوم فن به محض شروع حرکت به خصوص به صورت تند، کند یا نامنظم.
• شنیدن صدای غیرعادی از فن: هر گونه صدای غیرطبیعی و آزاردهنده نظیر صدای وزوز، تق‌تق یا آواهای مشابه.
• بالا رفتن دمای موتور: بالا رفتن دمای خودرو و عدم روشن شدن فن نشان دهنده خراب شدن قطعه‌ای در سیستم خنک کننده است.
• فعال شدن چراغ هشدار دما: در پی خرابی فن و بالا رفتن دمای موتور، شاهد بالا رفتن دما و در نتیجه روشن شدن چراغ هشدار دما هستید.
• خاموش بودن مداوم فن: نشنیدن صدای فن حین رانندگی می‌تواند ناشی از خاموش بودن فن به علت خرابی باشد.
• جوش آوردن ماشین: اگر فن خودرو خراب باشد، به دلیل بالا رفتن دمای مایع خنک کننده، شاهد جوش آوردن خودرو خواهید بود.

علت کار نکردن فن ماشین چیست؟

یکی از سؤالاتی که معمولاً افراد از تعمیرکاران خودرو می‌پرسند این است که چرا فن ماشین باید خراب شود؟! دلایل مختلفی وجود دارد که باعث اختلال در عملکرد یا عدم کار کردن فن ماشین شما می‌شود. شایع‌ترین علل کار نکردن فن خودرو به شرح زیر هستند که باید هرچه سریع‌تر نسبت به رفع آن‌ها اقدام نمایید. زیرا مشکل خرابی فن اگر به موقع برطرف نگردد، علاوه بر وارد کردن هزینه هنگفت به شما، می‌تواند به حوادث کشنده‌ای منجر شود.

۱- سوختن فیوز

در تمامی تجهیزات الکتریکی، برای کنترل جریان ورودی و جلوگیری از خرابی سیستم، از فیوز استفاده می‌شود. فیوز به کار رفته در سیستم خنک کننده نیز با کنترل جریان ورودی مانع سوختن فن ماشین می‌شود. با این حال سوختن خود فیوز می‌تواند علت کار نکردن فن ماشین باشد، زیرا هیچ جریانی نمی‌تواند به فن وارد شود. سوختن فیوز جزو کم‌هزینه‌ترین مشکلات خرابی فن هست و فقط کافی است فیوز را تعویض کنید. بهتر است حین چک و تعویض فیوز، سیم‌های متصل و خود فن را هم چک کنید تا آسیبی ندیده باشند.

۲- سنسور دمای مایع خنک کننده علت کار نکردن فن ماشین است

برخی از مدل‌های خودروهای امروزی، دارای یک سیستم کنترل فن و موتور یکپارچه هستند. در حالی که در برخی دیگر از مدل‌های امروزی، سیستم کنترل فن و موتور به صورت مستقل از هم کار می‌کنند. فرقی نمی‌کند خودرو شما جزو کدام دسته باشد، زیرا در هر دو مدل زمان روشن شدن فن را سنسور دما تعیین می‌کند. اگر سنسور دمای خودروی شما معیوب باشد، اطلاعات نادرست از دمای رادیاتور به واحد کنترل مخابره خواهد شد.

بنابراین، سیستم کنترل نمی‌تواند به درستی فرمان فعال شدن فن را صادر کند. برای رفع این مشکل باید نزد یک تعمیرکار مجرب بروید تا سنسور دمای شما را کنترل کند. او با توجه به مشکل پیش‌آمده نسبت به تعمیر یا تعویض سنسور دمای خودرو شما اقدام خواهد کرد.

۳- مشکل در سیم کشی سیستم خنک کننده

سنسور دما و فیوز فن سالم هستند، ولی فن حتی زمانی که موتور بیش از حد گرم شده است، روشن نمی‌شود؟ در این صورت احتمال دارد سیم کشی مرتبط با واحد کنترل یا رله دچار اختلال شده باشد. حتماً سیم‌ها و دوشاخه کانکتورها را بررسی کنید تا از سلامت آن‌ها مطمئن شوید. در صورت مشاهده هرگونه سیم سوخته، شل یا قطع شده نیز نسبت به تعمیر یا تعویض آن اقدام کنید. اگر سیم‌کشی‌ها و اتصالات سالم باشند، علت کار نکردن فن ماشین ناشی از خرابی قطعات دیگری در سیستم خنک کننده است.

۴- کم شدن حجم مایع خنک کننده می‌تواند علت کار نکردن فن ماشین باشد

شما باید به طور مرتب سطح مایع خنک کننده اتومبیلتان را چک کنید تا همیشه در حد نرمال باشد. وقتی سطح مایع خنک کننده از حد نرمال پایین‌تر می‌آید، هوای اضافی می‌تواند به راحتی وارد سیستم شود. در نتیجه در عملکرد سنسور دما اختلال پیش می‌آید و نمی‌تواند دمای درست را به بخش کنترل مخابره کند. در اثر این اتفاق علاوه بر مختل شدن سنسور دما، احتمال بیش از حد گرم شدن موتور نیز بالا می‌رود. اگر به موقع مخزن مایع خنک کننده را شارژ نکنید، احتمال دارد با یک موتور سوخته و صورت‌حساب سنگین مواجه شوید.

۵- خراب شدن فن رادیاتور

فن رادیاتور که روی یک موتور الکتریکی کار می‌کند، معمولاً پس از چند سال استفاده منظم فرسوده می‌شود. اگر ۴ فاکتور ذکر شده را بررسی کرده‌اید؛ ولی هنوز مشکل پابرجاست، احتمالاً خود فن خراب شده است. برای تست سلامت یا خرابی فن کافی است کانکتور فن رادیاتور را از برق بکشید. سپس یک سیم از باتری ماشین جدا کنید و پس از قرار دادن روی V12+ آن را به کانکتور متصل کنید. اگر فن روشن نشد، معلوم می‌شود که فن ماشینتان خراب شده است و باید آن را تعویض کنید. ولی اگر روشن شد، علت کار نکردن فن ماشین را باید در جای دیگری جستجو کنید.

۶- علت کار نکردن فن ماشین رله فن معیوب است

وظیفه رله فن در موتور خودرو، تأمین انرژی مورد نیاز برای چرخش فن و کنترل سرعت چرخش آن است. رله فن به مرور زمان و در اثر کار کردن مداوم خراب می‌شود و باید تعویض شود. اگر رله فن به‌موقع تعویض نشود، ضمن ایجاد اختلال در عملکرد فن، در دراز مدت می‌تواند باعث خرابی آن نیز بشود. اگر فن خاموش نمی‌شود و با وجود یکسره کار کردن موتور بیش از حد داغ می‌شود، رله فن ماشین ایراد دارد. اگر علت کار نکردن فن ماشین خرابی رله باشد، باید به سرعت نسبت به تعویض آن اقدام کنید.

۷- خرابی سیستم کنترل فن

در خودروهایی که سیستم کنترل فن و موتور جدا هستند، معمولاً ماژول کنترل فن رادیاتور را داخل موتور نصب می‌کنند. این کار باعث می‌شود ماژول کنترل فن به علت قرار داشتن در معرض گرما و گردوغبار، مستعد فرسوده شدن باشد. اگر حس می‌کنید علت کار نکردن فن ماشین خرابی سیستم کنترل آن است باید برای بررسی به یک تعمیرکار متخصص مراجعه نمایید. اگر سیستم کنترل فن خودرو خراب شده باشد تنها راه برطرف کردن آن، تعویض سیستم است.

سخن پایانی

فن خنک کننده ماشین نقش حیاتی در حفظ سلامت موتور و دمای مناسب آن برعهده دارد. عدم عملکرد درست فن می‌تواند منجر به افزایش دمای موتور و سوختن آن یا خرابی سیستم خنک کننده شود. ما در این مقاله، ۷ مورد از شایع‌ترین علل کار نکردن فن ماشین را برایتان مطرح کردیم. امیدواریم با خواندن آن توانسته باشید علت کار نکردن فن ماشین خود را یافته و حل نمایید.

اگر مکانیک هستید، قطعات مختلف مورد نیاز برای تعمیر انواع خودروها را می‌توانید به صورت عمده از علی پارت تهیه کنید. برای دریافت مشاوره و خرید محصولات اورجینال و با کیفیت با مناسب‌ترین قیمت‌ها با کارشناسان ما در ارتباط باشید.